۵اکتبر ۲۰۲۶ - در سال ۲۰۱۵، دسته جدیدی از داروهای تزریقی کاهنده کلسترول به نام «مهارکننده‌های PCSK9» در پی تحقیقات بالینی به رهبری مرکز پزشکی«UT Southwestern»، موفق به دریافت تأییدیه از سازمان غذا و دارو (FDA) شدند.
یافته‌های یک کارآزمایی بالینی جدید که در نشریه پزشکی نیو انگلند منتشر شد، در اخذ تأییدیهFDA برای داروی «انلیسیتاید» نقش داشت؛ دارویی که نخستین مهارکنندۀ PCSK9 موجود به شکل قرص است. انلیسیتاید، گزینه درمانی جدیدی را برای بیمارانی فراهم می‌کند که ترجیح می‌دهند از داروی تزریقی استفاده نکنند.
در این مطالعه که به صورت دوسوکور، تصادفی و با گروه کنترل (دارونما) تحت عنوان«CORALreef Lipids» انجام شد، اثربخشی انلیسیتاید در کاهش بلندمدت لیپوپروتئین با چگالی کم(LDL) یا همان کلسترول «بد» بررسی گردید. داده‌های این مطالعه نشان داد که پس از ۲۴هفته، انلیسیتاید سطح کلسترولLDL را بیش از ۵۷درصد کاهش داد، در حالی که این کاهش در گروه دریافت‌کنندۀ دارونما تنها ۳درصد بود.
بالا بودن سطح کلسترولLDL یکی از علل اصلی حمله قلبی و سکته مغزی است، زیرا به تشکیل پلاک در عروق (عارضه‌ای موسوم به آترواسکلروز یا تصلب شرایین) دامن می‌زند. سطح LDL می‌تواند بدون بروز علائم محسوس افزایش یابد تا زمانی که حادثه‌ای ناگوار رخ دهد؛ از این رو، مدیریت پیشگیرانه از طریق تغییر سبک زندگی و مصرف دارو اهمیت بسیاری دارد.
با این حال، تزریق دارو ممکن است برای برخی افراد دشوار یا ناخوشایند باشد؛ همچنین قیمت بالا، چالش‌های مربوط به پوشش بیمه‌ای و آگاهی محدود دربارۀ مهارکننده‌های PCSK9، مانع از گسترش استفاده از آن‌ها شده است.
این تحقیق جدید نشان داد که انلیسیتاید در صورت مصرف همزمان با استاتین‌ها یا سایر داروهای کاهنده کلسترول، می‌تواند بدون نیاز به تزریق، سطح کلسترولLDL را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد و راه را برای مدیریت بهتر کلسترول در بیماران بیشتری هموار سازد.
اگرچه انلیسیتاید در کاهش کلسترول LDL بسیار قوی عمل می‌کند، اما هنوز اثبات نشده است که موجب کاهش وقوع حملات قلبی و سکته‌های مغزی شود. مطالعات در این زمینه همچنان در جریان است.
انلیسیتاید چگونه عمل می‌کند؟
هر دو شکل دارویی مهارکننده‌هایPCSK9 (چه تزریقی و چه قرص‌های مصرفی یک‌بار در روز) عملکرد «پروپروتئین کانورتاز سوبتیلیزین/ککسین نوع ۹» یا PCSK9را مسدود می‌کنند؛ پروتئینی که در تنظیم کلسترول LDL نقش دارد. نتیجه این فرایند، کاهش سطح کلسترولLDL در جریان خون و در نتیجه کاهش خطر حمله قلبی یا سکته مغزی است.
این داروها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که در کنار استاتین‌ها - که استاندارد طلایی برای کاهش کلسترول بالا محسوب می‌شوند - عمل کنند. این داروها همچنین در افرادی که استاتین مصرف نمی‌کردند یا دوز مصرفی استاتین آن‌ها کمتر از حداکثر دوز مجاز بود، باعث کاهش کلسترول شدند. در کارآزمایی بالینی مربوطه، حدود ۹۷درصد از شرکت‌کنندگان استاتین مصرف می‌کردند و حدود یک‌چهارم آن‌ها داروی دیگری برای کلسترول نیز دریافت می‌کردند.
شرکت‌کنندگان به مدت ۵۲هفته، روزانه ۲۰میلی‌گرم «انلیسیتید»یا دارونما مصرف کردند. پس از ۲۴هفته، میانگین سطح کلسترول LDL در بیماران گروه مصرف‌کننده انلیسیتید از ۹۵میلی‌گرم در دسی‌لیتر به حدود ۳۹میلی‌گرم در دسی‌لیتر کاهش یافت. حدود دو‌سوم این افراد به سطح کلسترول LDL کمتر از ۵۵میلی‌گرم در دسی‌لیتر رسیدند؛ سطحی که طبق دستورالعمل‌های کلسترول سال ۲۰۲۶، هدف جدید درمانی برای مبتلایان به بیماری‌های قلبی شناخته‌شده محسوب می‌شود.
تفاوت انلیسیتید با استاتین‌ها چیست؟
گیرنده‌های LDL موجود بر روی سلول‌های کبد، کلسترول LDL را از جریان خون پاک‌سازی می‌کنند. پروتئین PCSK9 به این گیرنده‌ها متصل شده و باعث تخریب تعدادی از آن‌ها می‌شود؛ در نتیجه، گیرنده‌های کمتری برای پاک‌سازی کلسترول LDL باقی می‌ماند. انلیسیتید به پروتئین PCSK9 متصل شده و مانع از اتصال آن به گیرنده‌های LDL می‌شود. این امر باعث می‌شود گیرنده‌های بیشتری در دسترس باقی بمانند و بتوانند کلسترول LDL را از خون حذف کنند.
استاتین‌ها و انلیسیتید(که با نام تجاریLipfendra عرضه می‌شود) بر بخش‌های متفاوتی از یک فرایند واحد تأثیر می‌گذارند. به همین دلیل است که افزودن انلیسیتید به استاتین می‌تواند منجر به کاهش چشمگیر و مضاعف سطح کلسترول LDL شود.
برای برخی بیماران، مصرف استاتین ممکن است جهت کنترل کلسترولLDL کافی باشد. دهه‌ها کارآزمایی بالینی نشان داده است که استاتین‌ها در کاهش خطر حمله قلبی و سکته مغزی بسیار مؤثر هستند. استاتین‌ها داروهایی ارزان و به‌وفور در دسترس هستند و در زمره داروهایی قرار دارند که بیشترین مطالعات علمی بر روی آن‌ها انجام شده است. با این حال، بسیاری از بیماران برای کاهش مؤثر کلسترولLDL و اثرات زیان‌بار قلبی-عروقی آن، به بیش از یک دارو نیاز خواهند داشت.
سطح بالای کلسترولLDL چگونه می‌تواند به سلامت شما آسیب برساند؟
بالا بودن کلسترولLDL معمولاً در مراحل اولیه هیچ علامتی ایجاد نمی‌کند. شما نمی‌توانید انباشت آن در شریان‌ها به صورت پلاک (آترواسکلروز) را ببینید یا احساس کنید؛ فرآیندی که فضای جریان خون را تنگ می‌کند و در نهایت می‌تواند منجر به حمله قلبی یا سکته مغزی شود.
مصرف غذاهای سرشار از چربی‌های اشباع یا ترانس، و همچنین کم‌تحرکی، چاقی، سیگار کشیدن و مصرف بیش از حد الکل، خطر بالا رفتن کلسترول را افزایش می‌دهند. بسیاری از افراد نیز به دلایل ژنتیکی دچار کلسترول بالا هستند و حتی با داشتن بهترین سبک زندگی، همچنان برای کاهش آن به دارو نیاز دارند. کلسترول بالا در افرادی که به بیماری‌های متابولیک مانند دیابت یا بیماری‌های کلیوی، تیروئیدی یا کبدی مبتلا هستند، شایع است.
در ایالات متحده، از هر ۲۵۰ تا ۴۰۰ نفر، تقریباً یک نفر به یک بیماری ژنتیکی به نام «هایپرکلسترولمی خانوادگی» مبتلا است که باعث افزایش شدید سطح کلسترول می‌شود.
انجام منظم آزمایش خون تنها راه آگاهی از سطح کلسترول و اطلاع از اثربخشی درمان است.
سطح کلسترول LDLطبیعی باید چقدر باشد؟
در مارس ۲۰۲۶، یازده انجمن پزشکی به‌طور مشترک دستورالعمل‌های جدیدی را برای مدیریت کلسترول در نشریات «Journal of the American College of Cardiology» و «Circulation» منتشر کردند. متخصصان قلب مرکز UT Southwestern، در تدوین این دستورالعمل‌ها مشارکت داشتند.
دستورالعمل‌های مدیریت کلسترول سال ۲۰۲۶ بر پایه پیشرفت‌های حاصل‌شده در زمینه پیش‌بینی خطر بیماری‌های قلبی-عروقی، آزمایش‌های چربی خون و گزینه‌های درمانی تدوین شده‌اند. این دستورالعمل‌ها سطح ایده‌آل LDL را بر اساس عوامل خطر قلبی-عروقی شما تعیین می‌کنند. به‌طور کلی، هدف دستیابی به سطوح زیر است:
• کمتر از ۱۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر برای بزرگسالان در معرض خطر مرزی یا متوسط
• کمتر از ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر برای افراد در معرض خطر بالا
• کمتر از ۵۵ میلی‌گرم در دسی‌لیتر برای افراد مبتلا به بیماری قلبی-عروقی آترواسکلروتیک (ASCVD) که در معرض خطر بسیار بالای وقوع یک رویداد قلبی-عروقی دیگر هستند
چه کسانی می‌توانند از مصرف داروی «انلیسیتاید» (Enlicitide) بهره‌مند شوند؟
سازمان غذا و دارو (FDA) مصرف انلیسیتاید را برای بزرگسالان دارای کلسترول LDLبالا، از جمله افراد مبتلا به هایپرکلسترولمی خانوادگی، تأیید کرده است. انلیسیتاید ممکن است برای شما مفید باشد اگر:
• با وجود مصرف استاتین، همچنان سطح کلسترول LDLبالایی دارید
• مبتلا به ASCVD هستید یا در معرض خطر بالای حمله قلبی یا سکته مغزی قرار دارید
• به هایپرکلسترولمی خانوادگی مبتلا هستید و برای کنترل کلسترول به چندین دارو نیاز دارید
• با وجود امتحان کردن انواع مختلف استاتین یا تنظیم دوز دارو تحت نظر پزشک، قادر به تحمل استاتین‌ها نیستید
• به درمان مهارکننده PCSK9نیاز دارید و مصرف قرص روزانه را به تزریق ترجیح می‌دهید
بیمارانی که باردار هستند یا قصد بارداری دارند، باید در مورد گزینه‌های درمانی با پزشک خود مشورت کنند. در اطلاعات دارویی توصیه شده است که مصرف انلیسیتاید در دوران بارداری قطع شود، مگر اینکه مزایای مورد انتظار آن بر خطرات احتمالی برای جنین ارجحیت داشته باشد.
دهه‌ها پیشگامی در پیشگیری از بیماری‌های قلبی
اگرچه انلیسیتاید دارویی جدید محسوب می‌شود، اما بر پایه سابقه تحقیقات گسترده در زمینه بیماری‌های قلبی-عروقی در مرکز UT Southwesternبنا شده است. دکتر مایکل براون و دکتر جوزف گلدستاین، گیرنده LDL را کشف کردند و نقش آن را در تنظیم کلسترول توضیح دادند. دستاورد علمی آن‌ها که در سال ۱۹۸۵جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را برایشان به ارمغان آورد، به ایجاد پایه علمی برای تولید داروهای استاتین کمک کرد. سال‌ها بعد، دکتر هلن هابز و دکتر جاناتان کوهن با استفاده از داده‌های «مطالعه قلب دالاس» که پژوهشی پیشگامانه بود، افرادی را شناسایی کردند که دارای تغییرات ژنتیکی خاصی بودند؛ این تغییرات باعث می‌شد بدن آن‌ها پروتئین PCSK9با کارایی کمتر تولید کند. این یافته‌ها به اثبات PCSK9به عنوان هدفی مؤثر برای درمان کمک کرد و در نهایت منجر به تولید داروهای تزریقی مهارکننده PCSK9 و اکنون داروی «انلیسیتاید» (enlicitide) شد.
اگر در حال حاضر از داروهای استاتین یا سایر داروهای کاهنده کلسترول استفاده می‌کنید، بدون مشورت با پزشک خود مصرف آن‌ها را قطع نکنید یا دوز دارو را تغییر ندهید. ممکن است برنامه درمانی فعلی شما بهترین گزینه برای نیازهایتان باشد.
اما اگر با وجود درمان، سطح کلسترول LDL شما همچنان بالاتر از محدوده هدف باقی مانده است، با پزشک خود درباره اینکه آیا داروی «انلیسیتاید» برای شما مناسب است یا خیر، مشورت کنید. پزشک شما می‌تواند به شما کمک کند تا برنامه درمانی مناسبی پیدا کنید که بتوانید با پایبندی به آن، سلامت قلب خود را در درازمدت حفظ نمایید.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20261005/Enlicitide-offers-oral-treatment-option-for-patients-avoiding-cholesterol-injections.aspx